Het Voorstel
Een wettelijk recht op basistoelage thuisrevalidatie voor patiënten met hersenletsel, beroerte, heupfractuur of een progressieve aandoening — wanneer een geschikte thuissituatie en georganiseerde mantelzorg dat mogelijk maken.
1-pager
Probleem
Voor circa 61.000 Nederlanders per jaar die ernstige revalidatiezorg nodig hebben (CVA, NAH na reanimatie, heupfractuur bij ouderen, progressieve aandoeningen) is institutionele zorg nu vaak de enige goed gefinancierde route — ook wanneer thuisrevalidatie betere uitkomsten zou geven en circa de helft kost. Het systeem (Wlz/Wmo/Zvw-schotten, leveringsplafonds van instellingen, indicatie-cyclus, doenvermogen-vraagstuk) is daar de oorzaak van. Niet de mensen die er werken.
Voorstel
Introductie van een basistoelage thuisrevalidatie ter hoogte van 50% van het overeenkomstige Wlz-instellingstarief, voor patiënten met (a) een geïndiceerde institutionele zorgvraag, (b) een geschikte thuissituatie, en (c) een georganiseerd mantelzorg-team. Aanvulling: één loket dat de Wlz/Wmo/Zvw-routes coördineert, vooraf-toekenning bij ziekenhuisontslag met evaluatie achteraf, en standaard cliëntondersteuning.
Verwachte effecten
- Per patiënt per jaar: circa €60.000-€95.000 besparing voor de overheid (afhankelijk van zorgprofiel)
- Voor patiënten: betere of gelijke uitkomsten (zie Cochrane-evidence op De Onderbouwing)
- Voor mantelzorgers: erkenning + financiering die voorkomt dat mensen hun werkinkomen volledig moeten opgeven
- Voor instellingen: verschuiving van uitvoering naar coaching — minder druk op personeelstekort, meer expertise breder inzetbaar
Adressaat
Aangeboden aan vaste commissie VWS (Tweede Kamer) en de directies Langdurige Zorg, Curatieve Zorg en Maatschappelijke Ondersteuning van het ministerie VWS. Klaar voor adoptie als initiatiefwetsvoorstel door één of meer Kamerleden.
Beleidssamenvatting
1. Probleemanalyse
Vier mechanismen blokkeren nu thuisrevalidatie als reële optie voor families die het zouden kunnen organiseren:
- Wlz/Wmo/Zvw-schotten — drie wetten, drie indicaties, drie budgetten, drie loketten
- Instelling-leveringsplafonds — beperkte professionele uren per patiënt vanuit poliklinische zorg
- Indicatie-cyclus PGB — wijkverpleegkundige-indicatie pas na revalidatieperiode betrouwbaar te onderbouwen
- Doenvermogen-overschrijding — administratieve last voor gezinnen in crisis is praktisch niet te dragen
Voor een uitgebreidere analyse zie Het Systeem.
2. Doelstelling
Binnen drie jaar na inwerkingtreding heeft elke patiënt met een geïndiceerde institutionele zorgvraag in de doelgroepen NAH/CVA/heupfractuur/progressieve aandoening, met een geschikte thuissituatie en georganiseerde mantelzorg, recht op een basistoelage thuisrevalidatie ter hoogte van 50% van het overeenkomstige Wlz-tarief, met één gecoördineerd loket en gegarandeerde cliëntondersteuning.
3. Voorgestelde wijziging — kernartikelen
Artikel 1 (definities)
In deze wet wordt verstaan onder:
a. patiënt: een verzekerde of ingezetene met een geïndiceerde zorgvraag binnen de Wlz, Wmo of Zvw;
b. thuisrevalidatie: een vorm van revalidatie waarbij de patiënt in de eigen woning verblijft, ondersteund door één of meer mantelzorgers en professionele behandelaars;
c. basistoelage: een geldelijke vergoeding aan de patiënt of diens vertegenwoordiger ten behoeve van de organisatie van thuisrevalidatie;
d. cliëntondersteuner: een onafhankelijk professional die de patiënt ondersteunt bij navigatie van de zorgroute.
Artikel 2 (recht op basistoelage)
1. Een patiënt met een geïndiceerde institutionele zorgvraag in een van de in bijlage A genoemde zorgprofielen heeft recht op een basistoelage thuisrevalidatie, mits:
a. de woning geschikt is bevonden;
b. een mantelzorg-team van ten minste drie personen verklaard heeft de patiënt structureel te ondersteunen;
c. een wijkverpleegkundige of revalidatie-arts vooraf-instemt met thuisrevalidatie als passende route.
2. De basistoelage bedraagt 50% van het Wlz-tarief dat voor het geïndiceerde zorgprofiel zou gelden.
3. De toekenning geschiedt binnen tien werkdagen na een ontvankelijke aanvraag.
Artikel 3 (één loket)
1. Voor de uitvoering van deze wet wordt per veiligheidsregio een gecoördineerd loket ingericht dat aanvragen op grond van de Wlz, Wmo en Zvw integraal behandelt.
2. Bij ministeriële regeling worden nadere regels gesteld over de coördinatie tussen zorgkantoor, gemeente en zorgverzekeraar.
Artikel 4 (cliëntondersteuning)
1. Bij ontvankelijke aanvraag krijgt de patiënt of diens vertegenwoordiger toegang tot een onafhankelijk cliëntondersteuner voor minimaal 12 uur in de eerste twaalf weken.
2. De cliëntondersteuner is gemandateerd om namens de patiënt te corresponderen met de in artikel 3 genoemde instanties.
Artikel 5 (evaluatie en bijstelling)
1. Na zes maanden vindt evaluatie plaats door de wijkverpleegkundige of revalidatie-arts, in samenspraak met de patiënt en mantelzorgers.
2. De basistoelage kan worden bijgesteld op grond van gewijzigde zorgvraag.
3. Bij beëindiging van thuisrevalidatie wordt de zorg conform de geldende reguliere routes voortgezet.
Bovenstaande tekst is een concept-werkversie. Definitieve juridische formulering volgt in samenspraak met een gezondheidsrechtjurist, in het volledige KCBR-formaat. Volgens de KCBR-Schrijfwijzer 2024 voor memories van toelichting wordt het wetsvoorstel uitgebreid met financiële paragraaf, regeldrukparagraaf, doenvermogenstoets, uitvoeringstoets en advies-paragraaf.
4. Doelgroepen en schaal
Het voorstel raakt vier categorieën patiënten met sterk verschillende volumes:
| Doelgroep | Volume / jaar | Besparing per casus |
|---|---|---|
| Hersenletsel na reanimatie (NAH) | ~400 | €95.800 |
| Beroerte (CVA, na GRZ) | ~42.000 | €60.200 |
| Heupfractuur bij ouderen (na GRZ) | ~17.000 | €65.300 |
| Progressieve aandoening (Duchenne, ALS) | ~2.000 | €86.700 |
Niet elke patiënt zal voor thuisrevalidatie kiezen of geschikt zijn. Realistische adoptie-scenario's:
| Scenario | Adoptie | Besparing/jaar |
|---|---|---|
| Voorzichtig (pilot) | 5% | ~€200 mln |
| Gemiddeld (landelijke uitrol) | 20% | ~€800 mln |
| Ambitieus (thuisrevalidatie als standaard) | 50% | ~€2 mld |
Berekeningen: NZa-tarieven 2026 (VV8 €525/dag, VV5 €358/dag, VV6 €330/dag, LG7 €475/dag), Vektis-zorgcijfers, eigen berekening. Conservatief — exclusief secundaire besparingen (minder uitvalsverlof mantelzorgers, minder bureaucratie-overhead).
5. Financiële paragraaf
Het voorstel is budgetneutraal of besparend voor de overheid. De basistoelage komt in plaats van — niet bovenop — de instellings-financiering die zonder dit voorstel zou worden uitgekeerd. Per casus blijft 50% van het instellingstarief over voor de overheid.
Niet-budgetneutrale elementen:
- Eénmalige investering: opzetten van het gecoördineerde loket per veiligheidsregio (~25 regio's, geschat €5-8 mln eenmalig)
- Cliëntondersteuning: 12 uur per casus à €100/uur = €1.200 per patiënt = bij 20% adoptie circa €15 mln per jaar
- Cumulatief vs. besparing: investering ruim 50× lager dan jaarlijkse besparing in conservatief scenario
6. Uitvoerbaarheid
Voor uitvoerbaarheid hanteren we een geanticipeerde toetsing op vier domeinen:
- NZa
- Tariefstelling van basistoelage moet aansluiten op bestaande Wlz-tariefstructuur. Voorstel: 50% van geldend zorgprofiel-tarief, jaarlijks geïndexeerd.
- ZIN
- Pakketbeheer Zvw: aanvullende positie van basistoelage naast bestaande wijkverpleging-aanspraken vraagt afbakening. Mogelijk via nieuwe AMvB binnen Wlz, of via samenhangende wijziging Wmo + Zvw.
- VNG / gemeenten
- Wmo-deel van het loket vraagt afspraken met VNG over uitvoering. Mogelijk via centrumgemeenten per veiligheidsregio.
- Zorgverzekeraars
- Zvw-deel vraagt overleg met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) over loket-mandaat. Aansluiting bij Generiek Kompas Zorginstituut (juli 2024).
7. Verhouding tot bestaande beleidskaders
Het voorstel sluit nadrukkelijk aan bij — niet tegen — bestaande lopende kaders:
- Integraal Zorgakkoord (IZA) — past binnen de IZA-doelstelling van passende zorg op de juiste plek
- Mantelzorgagenda 2023-2026 (VWS) — geeft concrete invulling aan de mantelzorgagenda-doelstelling van betere ondersteuning
- Generiek Kompas (Zorginstituut, juli 2024) — sluit aan bij kwaliteitskader voor wijkverpleging en aanverwante zorg
- RVS-advies "Anders leven en zorgen" (2022) — geeft uitvoering aan de visie van de RVS op de toekomst van langdurige zorg
8. Risico's en mitigaties
| Risico | Mitigatie |
|---|---|
| Overbelasting mantelzorgers | Wijkverpleegkundige-evaluatie elke 6 maanden, inclusief mantelzorger-welbevinden. Bij rood: terug naar reguliere route. |
| Misbruik van basistoelage | Standaard SVB-administratie zoals bestaand PGB; steekproefcontrole. |
| Verschuiving van professionals naar amateur-zorg | Vereiste van professionele coaching is ingebouwd in artikel 2. |
| Ongelijke toegankelijkheid (sociaal-economisch) | Cliëntondersteuning standaard ingebouwd, juist voor families zonder eigen netwerk om dit te navigeren. |
| Vrees instellingen voor financieringsverlies | Verschuiving van uitvoering naar coaching binnen instellingen — geen totale daling van professionele uren, wel andere inzet. |
Volgende stappen
Dit voorstel is een open document. Komende maanden:
- Coalitie-vorming met Per Saldo, Hersenstichting, Hersenletsel.nl, MantelzorgNL, V&VN voor inhoudelijke review en publieke steun
- Jurist-review door gezondheidsrechtjurist op de wetstekst
- Uitwerking tot volledig wetsvoorstel-document conform KCBR-Schrijfwijzer (40-60 pagina's incl. memorie van toelichting, financiële paragraaf, regeldrukparagraaf, doenvermogenstoets, uitvoeringstoets, advies-paragraaf)
- Casus-bijlage (10-20 pp) over de Sara-case als evidence base
- Soft launch bij koepels + RVS + SCP voor inhoudelijke review
- Publieke launch met rondetafel-event, persbericht, Kamerlid-benadering
- Doorlopend: maandelijkse reactie op relevante internetconsultatie.nl-publicaties; kwartaal-updates op deze pagina
Adoptie als initiatiefwetsvoorstel
Wij stellen de tekst van dit voorstel kosteloos en zonder voorwaarden beschikbaar aan elk Kamerlid of fractie die het — al dan niet aangepast — als initiatiefwetsvoorstel wil indienen. Vermelding van bronvermelding ("oorspronkelijk voorstel: open wetsvoorstel familie Theuws, 2026") is welkom maar geen vereiste.
Voor inhoudelijke afstemming, technische briefing, of een gesprek: [email protected].
Bronnen
- Aanwijzingen voor de regelgeving (BWBR0005730), wetten.overheid.nl
- KCBR Schrijfwijzer Memorie van Toelichting 2024, kcbr.nl
- NZa Tarieven Wlz Zorgprofielen 2026, BR/REG-26113
- Vektis — kosten zorgverbruik per categorie
- RVS — "Anders leven en zorgen" (2022)
- Zorginstituut Nederland — Generiek Kompas (juli 2024)
- Integraal Zorgakkoord (2022)
- Mantelzorgagenda 2023-2026 (VWS)
- SCP — Mantelzorg-monitor 2024
- Cochrane CD000443.pub4 (Langhorne 2017) — Early Supported Discharge for stroke
- Cochrane CD004170.pub3 (Turner-Stokes 2015) — Multidisciplinary rehabilitation NAH